Theo văn bia Vạn Phúc thiền tự bi, năm Long Thụy Thái Bình thứ 4 (1057), vua Lý Thánh Tông đã cho xây chùa và dựng một ngọn tháp cao trên núi Lạn Kha, bên trong tháp đặt một pho tượng Phật được tạc bằng đá xanh cao sáu thước. Đây là pho tượng được lưu truyền tới nay với biệt danh là “pho tượng Phật xưa nhất được xác định niên đại” của Việt Nam.

Theo tác giả Chu Quang Trứ mô tả, tượng Phật A Di Đà được tạo hình với mặt trái xoan, mắt hé mở, chỏm đầu có nhục khấu nhô lên, tóc xoăn, tai dài, cổ cao ba ngấn, vai rộng, thân dỏng, thế ngồi hơi dướn mình ra phía trước, hai tay đặt ngửa trong lòng kết ấn thiền định hàng ma với tay trái đặt trên tay phải, chân ngồi xếp bằng tròn kiểu kiết già. Thân Phật mặc áo giao lĩnh, bụng quấn thường, bên ngoài khoác một lớp áo nữa; áo xếp thành nhiều nếp nhẹ nhàng buông xõa. Tượng ngồi trên tòa sen hình bán cầu dẹp, trang trí bằng những cánh hoa sen úp và ngửa. Trong mỗi cánh lại tạc hình rồng cuốn. Dưới tòa sen là một con sư tử đội lên, tượng trưng cho Phật lực quy phục được cả mãnh thú. Chân bệ là một khối hình chóp, cắt thành bốn bậc, có bình đồ hình bát giác. Trang trí chân bện là hình rồng, sóng, mây, lửa chập chờn, vần vũ.

So với tượng Phật đương đại thời nhà Đường bên Trung Hoa thì tượng Phật Trung Hoa có nét vạm vỡ trong khi tượng Phật thời Lý dáng thanh thoát, thon gọn. Pho tượng xưa vốn được thếp vàng; thời gian trôi qua, tháp bị đổ, người dân tìm được pho tượng nhưng đã tróc lớp vàng, lộ lõi bằng đá. Chính sự phát hiện của pho tượng này mà tên làng đổi tên thành Phật Tích.

 

Contact Me on Zalo